Bon senioralny: wsparcie w domu zamiast gotówki

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Programu Bonu Senioralnego na lata 2026–2028 opublikowano 29 września 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 1277). Określa ono szczegółowe zasady przyznawania i realizacji bonu, sposób jego finansowania oraz zasady realizacji Programu przez gminy.

Bon senioralny to forma wsparcia dla osób, które ukończyły 65 lat i z powodu wieku lub stanu zdrowia mają trudności z samodzielnym wykonywaniem podstawowych czynności życia codziennego. Nie jest to wypłata pieniędzy dla seniora – gmina zapewnia usługi wsparcia w miejscu jego zamieszkania, a senior nie ponosi za nie opłat.

Przyznanie bonu następuje poprzez zawarcie umowy między gminą a seniorem. Usługi mogą obejmować pomoc w ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, poruszaniu się i utrzymywaniu porządku, a także opiekę higieniczno-pielęgnacyjną.

Wsparcie może również polegać na pomocy w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych oraz zapewnianiu kontaktów z otoczeniem, w tym aktywizacji intelektualnej lub ruchowej.

O bon może ubiegać się osoba, która ukończyła 65 lat, ma niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego i spełnia warunki określone w ustawie. Średni miesięczny dochód seniora z 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku nie może przekraczać 3410,00 zł.

Dochód będzie ustalany zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a kryterium dochodowe ma podlegać corocznej waloryzacji. Senior musi mieć miejsce zamieszkania na terytorium Polski w okresie korzystania z bonu; przyznaje go gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania.

Niezaspokojone potrzeby oznaczają, że senior z powodu wieku lub stanu zdrowia nie może samodzielnie wykonywać podstawowych czynności w zakresie niezbędnym do funkcjonowania w miejscu zamieszkania. Warunek ten obejmuje również brak opiekuna faktycznego, który mógłby zapewnić pomoc pozwalającą zaspokoić te potrzeby.

Jeśli będzie to konieczne do ustalenia stanu faktycznego, kwalifikacja może obejmować rozmowę z seniorem i osobami z nim mieszkającymi oraz wizytę w jego miejscu zamieszkania.

Bonu nie otrzyma senior, któremu ustalono prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego albo zasiłku dla opiekuna, ani osoba korzystająca ze świadczenia wspierającego. Wyklucza go także korzystanie ze specjalistycznych usług opiekuńczych w ośrodkach wsparcia oraz z usług opiekuńczych lub asystencji osobistej dofinansowanych z programów rządowych albo resortowych.

Bon nie przysługuje również osobom korzystającym z całodobowej opieki w domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym albo zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Wyklucza go także całodobowa opieka świadczona osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub w podeszłym wieku, o której mowa w art. 67–69 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także całodobowa opieka innego podmiotu oraz instytucjonalna opieka dzienna.

Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy korzystanie z wymienionych usług lub form opieki ma charakter doraźny i trwa nie dłużej niż 14 dni.

Maksymalna miesięczna wartość usług przyznanych w ramach bonu wynosi 2500 zł. To wartość organizowanego wsparcia, a nie kwota wypłacana seniorowi.

Wojewoda ustali jednakowy dla gmin w województwie koszt jednej godziny wynagrodzenia osoby świadczącej usługi wsparcia. Stawka nie może przekroczyć 48 zł za godzinę; miesięczną liczbę godzin i zakres pomocy gmina określi indywidualnie w umowie, stosownie do niezaspokojonych potrzeb seniora.

Kwalifikacja do Programu odbywa się na wniosek seniora. Może go podpisać również przedstawiciel ustawowy seniora lub pełnomocnik upoważniony do złożenia wniosku; należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie warunków ustawowych, w tym pozwalające ustalić średni miesięczny dochód z 3 poprzedzających miesięcy.

Gmina przeprowadzi kwalifikację niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 30 dni od złożenia kompletnego wniosku. O jej wyniku senior zostanie poinformowany na piśmie.

Samo zakwalifikowanie do Programu nie oznacza natychmiastowego rozpoczęcia usług. Gmina będzie zawierać umowy w granicach przyznanych środków i dostępnego wymiaru usług, w pierwszej kolejności z seniorami o najwyższym poziomie niezaspokojonych podstawowych potrzeb; przy takim samym poziomie potrzeb pierwszeństwo będzie miał starszy senior.

Umowa zostanie zawarta na czas określony, nie dłużej niż do końca roku kalendarzowego, na który gmina otrzymała środki. Określi m.in. zakres pomocy, miesięczną liczbę godzin oraz dni w tygodniu, w których wsparcie będzie świadczone.

Możliwość faktycznej realizacji bonu w danej gminie oraz liczba osób objętych wsparciem zależą od przyznanych jej środków. Gmina Będzin zgłosiła zapotrzebowanie na środki z budżetu państwa na realizację Programu w 2026 r.

Zgodnie z art. 28 ustawy z 11 czerwca 2026 r. o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej (Dz. U. 2026 poz. 986) Program będzie realizowany w pierwszej kolejności w gminach, w których do dnia złożenia zapotrzebowania na środki nie świadczono publicznych usług opiekuńczych na rzecz seniorów. Następnie wsparcie ma obejmować gminy, w których z takich usług korzysta nie więcej niż 10 osób, a później gminy o najwyższej prognozowanej dynamice wzrostu liczby i odsetka seniorów.

W odrębnym komunikacie mają zostać podane informacje o realizacji Programu w Gminie Będzin, terminie rozpoczęcia przyjmowania wniosków, miejscu ich składania, wymaganych dokumentach oraz organizacji wsparcia.

_{Źródło: Urząd Miejski w Będzinie}